familydevice
Onderzoek uitgelegd · Social media

Maakt social media jongeren ziek? Wat het onderzoek zegt en wat niet

Weinig vragen worden zo fel bediscussieerd. We leggen uit wat correlatie en causaliteit hier betekenen, waarom serieuze onderzoekers tot verschillende conclusies komen en wat ouders toch kunnen doen.

· 3 min. leestijd

Door Redaktion familydevice

Op deze pagina
  1. Waar de discussie over gaat
  2. Wat grote onderzoeken laten zien
  3. Waarom het antwoord zo moeilijk is
  4. Wat ouders hieruit kunnen meenemen

“De smartphone heeft een hele generatie ziek gemaakt” of “Daar is geen bewijs voor”: beide zinnen hoor je, vaak van deskundigen. Hoe kan dat? Dit artikel legt uit waarover het onderzoek werkelijk van mening verschilt, en waarom ouders toch niet hoeven te wachten tot het debat voorbij is.

Waar de discussie over gaat

De sociaalpsycholoog Jonathan Haidt wijst in zijn boek “The Anxious Generation” (2024) erop dat jongeren in meerdere landen sinds begin jaren 2010 vaker angsten en depressieve klachten melden, dus in de periode waarin smartphones en social media gemeengoed werden. Hij ziet daarin een oorzakelijk verband. De vraag is of het een het ander heeft veroorzaakt, of dat beide tegelijk zijn gebeurd, deels om andere redenen. De ontwikkelingspsycholoog Candice Odgers werpt in haar bespreking van het boek in het vakblad Nature tegen dat de beschikbare gegevens overwegend correlationeel zijn en meestal kleine of wisselende effecten laten zien; dat social media een hele generatie “opnieuw bedraad” zou hebben, is niet bewezen [3].

Wat grote onderzoeken laten zien

Die twee spreken elkaar minder tegen dan het lijkt. Een klein gemiddeld effect kan betekenen dat de meeste jongeren nauwelijks worden geraakt, maar sommigen wel duidelijk. En “niet veilig genoeg” is een uitspraak over voorzorg, geen bewijs van schade.

Waarom het antwoord zo moeilijk is

Ook de Amerikaanse vereniging van kinderartsen AAP richt de blik inmiddels sterker op het ontwerp van de diensten (bijvoorbeeld op mechanismen die tot doorscrollen verleiden) in plaats van alleen op de gebruiksduur van individuele kinderen [4].

Wat ouders hieruit kunnen meenemen

Het onderzoek ontwikkelt zich snel. We werken dit artikel bij als er nieuwe longitudinale of interventiestudies beschikbaar zijn.

Bronnen

  1. [1]Amy Orben, Andrew K. Przybylski (2019): The association between adolescent well-being and digital technology use (Nature Human Behaviour 3, 173–182)
  2. [2]U.S. Department of Health and Human Services (2023): Social Media and Youth Mental Health: The U.S. Surgeon General’s Advisory
  3. [3]Candice L. Odgers (2024): The great rewiring: is social media really behind an epidemic of teenage mental illness? (Nature, Buchbesprechung)
  4. [4]American Academy of Pediatrics (2026): Digital Ecosystems, Children, and Adolescents (Policy Statement, Pediatrics 157/2)

Verder lezen